Informacje o tym, że Pan Andrzej Glass pracuje nad kompleksową monografią samolotu szkolno – łącznikowego RWD-8 pojawiły się już jakiś czas temu i wywołały niemałe poruszenie wśród entuzjastów historii lotnictwa polskiego. Nie ma się co dziwić, bo przecież ten na pierwszy rzut oka niepozorny samolocik, pozostający w cieniu maszyn stricte bojowych, ma niezaprzeczalne zasługi w szkoleniu kolejnych pokoleń pilotów, którzy z kolei pięknie zapisali się na kartach historii w czasie II Wojny Światowej.

Książka ukazała się na początku grudnia 2020r. Wydana została przez Wydawnictwo Stratus z Sandomierza przy współpracy z Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie. Stąd też nota dyrektora tej placówki Pana Pawła Pawłowskiego poprzedzająca wprowadzenie autora książki. Natomiast nazwisko autora, Pana Andrzeja Glassa daje gwarancję rzetelności o profesjonalizmu całego opracowania. Swoją opowieść o RWD-8 autor zaczyna rozdziałem poświęconym prototypom, ich konstrukcji i badaniom w locie. 

Kolejne rozdziały poświęcone są historii rozwoju konstrukcji oraz ich produkcji w Doświadczalnych Warsztatach Lotniczych (DWL), produkcji tych maszyn w Podlaskiej Wytwórni Samolotów (PWS), o wykorzystaniu RWD-8 w lotnictwie sportowym, wojskowym, o wersjach eksportowych i licencyjnych, a także o udziale w Wojnie Obronnej we wrześniu 1939r. Opisane to wszystko ciekawie, przystępnym językiem i co ważne okraszone relacjami naocznych świadków opisywanych wydarzeń. Tekst został pięknie zilustrowany pokaźną ilością bardzo wysokiej jakości zdjęć pochodzących między innymi ze zbiorów autora, Tomasza Kopańskiego czy Marka Rogusza  a także palcówek muzealnych – Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie oraz współwydawcy Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie. 

Historia i zdjęcia to jednak nie wszystko. Autor sporo uwagi poświęcił stronie technicznej. Publikacja zawiera bowiem bardzo szczegółowe plany RWD-8 w skali 1/48, uwzględniające wszystkie wyprodukowane wersje i odmiany. Rozmieszczono je na kilkunastu stronach. 

To jednak nie wszystko. Kolejnych kilkanaście stron to rysunki i schematy techniczne pochodzące z instrukcji obsługi RWD-8. Także i tutaj zwrócono uwagę na wszystkie możliwe różnice pomiędzy poszczególnymi wersjami samolotu. Wcześniej ten materiał był publikowany we fragmentach w periodykach i czasopismach poświęconych historii lotnictwa i modelarstwu, teraz jednak został zaprezentowany w jednym miejscu, co niewątpliwie podnosi wartość całego opracowania. 

Ponieważ do dnia dzisiejszego niestety nie zachował się żaden egzemplarz RWD-8, autor przybliża to, co zostało po tym jakże zasłużonym samolocie. Możemy zobaczyć zatem zdjęcia zachowanego w zbiorach MWP w Warszawie silnika PZInż Junior typ 4 oraz elementów osłony silnika. Dzięki barwnej grafice możemy także zobaczyć jak wyglądały tablice przyrządów. 

Wiele uwagi poświęcono także malowaniu samolotów RWD-8. Temu zagadnieniu poświęcono aż trzy rozdziały, czyli malowanie samolotów cywilnych produkowanych w DWL i PWS a także malowanie samolotów używanych przez wojsko. Bardzo cennym źródłem wiedzy są wzory liter i cyfr używanych przy oznakowaniu poszczególnych egzemplarzy. Uzupełnieniem zagadnień związanych z malowaniem samolotów RWD-8 jest kilkadziesiąt sylwetek barwnych wykonanych przez Dariusza Karnasa. Możemy zatem zobaczyć jak wyglądały prototypy, samoloty cywilne, wojskowe, eksportowe a nawet zdobyczne.
Reasumując, widać, że jest o efekt wieloletniej, żmudnej pracy badawczej autora, efekt który przeszedł wszelkie oczekiwania. Jest to pozycja bardzo wartościowa nie tylko dla entuzjastów lotnictwa ale także dla modelarzy, przed którymi RWD-8 nie ma praktycznie już tajemnic. Poznajemy historię samolotu, który pozostawał w cieniu Karasi, Łosi czy P.11c, a bez którego nasi piloci nie dokonaliby tego czego dokonali we wrześniu 1939r. i późniejszych latach wojny. Większość z nich miała styczność z RWD-8 zanim zasiedli za sterami P.11c a później Hurricanów, Spitfirów czy Mustangów. Modelarze natomiast dysponują całą wiedzą o RWD-8 w jednym miejscu, odpadnie czasochłonne poszukiwanie dokumentacji, zaś dzięki temu opracowaniu można wykonać w oparciu o zestawy obecne na rynku naprawdę szczegółową i wierną replikę RWD-8, niezależnie od skali i materiału. Sam osobiście myślałem, że o RWD-8 wiem dużo, po przeczytaniu tej książki doszedłem do wniosku, że o tym samolocie nie wiedziałem praktycznie nic. 

Dziękuję Wydawnictwu Stratus za przekazanie egzemplarza na potrzeby niniejszej publikacji.

Marcin "Marwaw" Wawrzynkowski